Kiến thức Soroban Đăng 05/10/2026

Con học toán kém phải làm sao? Tìm đúng chỗ con vướng và cách giúp con 10 phút mỗi ngày

Con làm toán chậm, hay sai, cứ đến giờ học toán là cau mày, có khi bật khóc. Bố mẹ lo, cho làm thêm bài, rồi cả nhà cùng mệt. Chúng tôi là giáo viên Soroban người Nhật dạy trẻ em ở Hà Nội, và điều chúng tôi thấy nhiều nhất là: “kém toán” thường là một bước nền bị hổng, không phải con “không có đầu óc toán”.

Giáo viên đứng cạnh, nhìn con tự ghi bài vào phiếu.

Trả lời ngắn

Đừng vội cho con làm thêm bài. Hãy tìm đúng chỗ con vướng, rồi luyện đúng chỗ ấy 10 phút mỗi ngày:

Kiểm tra 5 phút ở nhà để biết con vướng ở đâu
Nhiều trẻ vướng ở nền: cảm giác số và “bạn của 10”
Hiểu cách làm trước, tính nhanh sau
Không so sánh, không quát mắng, không làm hộ
Để ý cả mắt, tai và giấc ngủ của con
Gặp chuyên gia nếu con chậm rõ rệt dù đã được giúp đều đặn

Trước hết: con “kém toán” ở chỗ nào? Kiểm tra 5 phút tại nhà

“Kém toán” là một cụm từ rất rộng. Hai bạn cùng điểm thấp có thể vướng ở hai chỗ khác nhau – và cần hai cách giúp khác nhau.

Chọn lúc con đang vui, đừng gọi là “kiểm tra”, hãy chơi như một trò chơi. Bố mẹ chỉ quan sát, không sửa, không nhắc:

Nhìn là biết số lượng? Giơ nhanh 3 ngón, rồi 5 ngón, rồi 5 và 2 ngón. Con nói ngay “ba”, “năm”, “bảy”, hay phải đếm từng ngón?
Gộp được thành 10? Hỏi “7 với mấy thì thành 10?”, “4 với mấy?”. Con đáp ngay, hay phải nghĩ lâu, phải đếm?
Còn đếm ngón tay? Cho 4 + 3 và 8 + 5. Con có đếm từng đơn vị trên ngón tay, kể cả với phép rất nhỏ?
Dừng lại ở bài toán có lời? “Con có 5 cái kẹo, cho em 2 cái. Con còn mấy cái?” Con tính được 5 − 2, nhưng không biết bài này là phép gì?
Bị giục thì rối? Cho 10 phép tính dễ: lần đầu không bấm giờ, lần sau có bấm giờ. Khi có đồng hồ, con sai nhiều hơn hẳn, căng thẳng hoặc bỏ cuộc?

Câu nào con vướng, đó là chỗ bố mẹ nên bắt đầu. Một chỗ vướng cụ thể dễ sửa hơn nhiều so với cảm giác chung “con kém toán”. Phần dưới nối từng câu với nguyên nhân.

6 nguyên nhân thường gặp khiến con học toán kém

Đây là những nguyên nhân chúng tôi gặp nhiều nhất trong các buổi học thử. Một bạn nhỏ có thể có cùng lúc hai, ba nguyên nhân.

Chưa có cảm giác số

Con vẫn đếm từng cái, chưa “thấy” 7 là 5 và 2. (Câu 1 và 3)

Chưa có “nhóm 10”

Chưa thuộc các cặp cộng lại bằng 10, nên phép nào qua 10 cũng phải đếm. (Câu 2)

Thuộc lòng các bước, chưa hiểu

Làm được bài giống mẫu, đổi cách hỏi là dừng – hay gặp ở bài toán có lời. (Câu 4)

Bị giục nhanh nên sợ

Khi sợ sai, con tính kém hơn khả năng thật. Sợ lâu ngày thành “con ghét toán”. (Câu 5)

Khó giữ tập trung

Con hiểu bài nhưng sai vì chép nhầm số, bỏ sót, quên bước giữa chừng.

Mắt, tai, giấc ngủ

Nhìn bảng không rõ, nghe cô giảng không hết, thiếu ngủ – đều có thể trông giống “kém toán”.

Ba nguyên nhân đầu là chuyện nền; ba nguyên nhân sau là chuyện điều kiện học. Nền bị hổng thì làm thêm bài không giúp được – phải quay lại đúng bước bị hổng.

Giúp con theo từng nguyên nhân: 10 phút mỗi ngày ở nhà

Chọn 1–2 việc khớp với chỗ con vướng. Mỗi ngày 10 phút, cùng giờ, cùng chỗ ngồi. Làm đều ít nhất 2 tuần rồi mới đánh giá.

Cảm giác số: chơi “nhìn nhanh” theo nhóm 5
Xếp hạt đậu hay nắp chai thành hàng 5, che bớt rồi hỏi “mấy cái?”. Mục tiêu là con nói ra số mà không cần đếm.
Bắt đầu ở nhà
2 phút trước giờ làm bài: bố mẹ giơ ngón tay, con nói số ngay. Khi con đúng mà không đếm, chuyển sang số đến 10.
Nhóm 10: hỏi – đáp “bạn của 10”
Bố mẹ nói “7!”, con nói “3!”; “4!” – “6!”, 1 phút mỗi ngày. Khi con đáp không cần nghĩ, phép qua 10 như 7 + 5 = 7 + 3 + 2 sẽ nhẹ hơn nhiều. Thứ tự đầy đủ có trong bài cách dạy con tính nhẩm nhanh lớp 1.
Hiểu trước: dùng đồ vật và để con nói to
Với bài toán có lời, bày kẹo, đũa thật ra bàn và diễn lại câu chuyện. Rồi để con tự nói cách làm. Hai câu hỏi tốt hơn năm phút giảng giải.
Bắt đầu ở nhà
Thay vì “sai rồi, làm lại”, hãy hỏi “con làm thế nào?”. Khi tự giải thích, con thường tự thấy chỗ sai.
Bớt sợ: đúng trước, nhanh sau
Tạm cất đồng hồ. Chọn bài dễ đến mức con làm đúng gần hết, rồi mới tăng dần. Chỉ so con với chính con hôm qua.
Tập trung: khối ngắn, bàn trống
Chia 10 phút thành hai khối 5 phút; trên bàn chỉ có một tờ phiếu, một cây bút. Xem thêm 8 cách rèn sự tập trung cho trẻ.
Cơ thể: mắt, tai, giấc ngủ
Cho con khám mắt, khám tai nếu con hay nheo mắt, cúi sát vở hoặc hay hỏi lại. Giữ giờ ngủ đều và không xem màn hình ngay trước giờ học.

Cần bài để luyện? Phiếu bài tập miễn phí có ô ghi thời gian để con tự theo dõi. Khi con đã vững, thử luyện tính nhẩm online với số 1 chữ số.

4 điều không nên làm khi con học toán kém

Những việc này đều đến từ tình thương và sự sốt ruột – nhưng thường khiến mọi chuyện khó hơn.

Tăng số bài, tăng giờ học. Nền còn hổng thì thêm bài chỉ là thêm lần sai. Ít bài, đúng chỗ, đều đặn hiệu quả hơn.
So sánh con với anh chị em, bạn bè. “Bạn ấy làm được, sao con không làm được?” không dạy con cách làm, chỉ dạy con rằng mình kém.
Quát mắng, phạt khi con sai. Trẻ sợ thì khó suy nghĩ; con sẽ tìm cách né giờ toán thay vì cố gắng.
Nói đáp án hoặc làm hộ cho nhanh. Bài xong, nhưng con không học được gì. Hãy hỏi một câu gợi ý rồi chờ.

Với trẻ đang sợ toán, lấy lại cảm giác “mình làm được” quan trọng hơn điểm số.

Khi nào nên gặp chuyên gia?

Phần lớn trẻ “học toán kém” tiến bộ khi được giúp đúng chỗ. Nhưng có những trường hợp bố mẹ không nên tự xoay xở một mình.

Nên hỏi ý kiến chuyên gia khi

Con chậm hơn rõ rệt so với các bạn cùng lớp và gần như không tiến bộ dù đã được giúp đều đặn nhiều tháng; con vẫn khó nói số nào lớn hơn trong hai số nhỏ (như 5 và 8) sau thời gian dài luyện tập; con gặp khó cả ở việc đọc, ghi nhớ hay tập trung; hoặc con lo sợ đến mức đau bụng, bật khóc mỗi lần học toán. Hãy gặp bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia tâm lý – giáo dục để được đánh giá.

Những dấu hiệu này không có nghĩa là con chắc chắn có vấn đề. Chỉ người có chuyên môn, gặp con trực tiếp, mới đánh giá được – bài viết này và giáo viên Soroban không thay cho việc đó.

Soroban hợp với con nào – và chưa hợp với con nào?

Là giáo viên Soroban, chúng tôi nói thật: bàn tính không phải cách chữa mọi khó khăn với toán.

Soroban hợp khi

Con vẫn đếm ngón tay, chưa “thấy” số
Con làm đúng nhưng chậm
Con sợ số, cần thấy mình tiến bộ từng bước
Con cần rèn nếp ngồi học

Chưa hợp khi

Con chưa đếm được đến 10, chưa phân biệt các chữ số
Khó khăn chính là đọc hiểu bài toán có lời
Con có các dấu hiệu ở phần trên – nên gặp chuyên gia trước
Lịch học thêm của con đã quá dày

Bàn tính cho con hình ảnh cụ thể của nhóm 5, nhóm 10 – đúng phần nền nhiều trẻ “kém toán” đang thiếu. Nhưng cần thời gian: tính nhẩm 2 chữ số thường cần hết Cấp độ 0 (16 buổi) cùng với luyện ở nhà. Đọc thêm: học Soroban có tốt không?

Bốn bạn nhỏ cười tươi bên chiếc bàn tính Soroban lớn.

Tại Kodomo Soroban Center ở Vinhomes Gardenia, mỗi lớp chỉ 3–5 bạn, nên giáo viên nhìn được từng lỗi nhỏ. Buổi học 60 phút theo một nhịp cố định – chào hỏi, tính ô vuông, Soroban, tính nhẩm, Flash Anzan, dọn dẹp – và tính nhẩm bắt đầu từ buổi thứ 4 với số nhỏ.

Xem một buổi học diễn ra thế nào, hoặc gọi/Zalo 096.802.8484 để đăng ký học thử miễn phí.

Câu hỏi thường gặp

Con học toán kém phải làm sao?

Trước hết tìm đúng chỗ con vướng: cảm giác số, các cặp “bạn của 10”, bài toán có lời hay nỗi sợ khi bị giục. Sau đó luyện đúng chỗ ấy 10 phút mỗi ngày, ít nhất 2 tuần, không so sánh, không quát mắng, không làm hộ.

Vì sao con tính nhẩm chậm?

Thường vì con vẫn đếm từng đơn vị thay vì nhìn số theo nhóm 5, chưa thuộc các cặp “bạn của 10”, hoặc tính bằng cách đọc thầm thay vì bằng hình ảnh. Cả ba đều luyện được ở nhà nếu đi đúng thứ tự và đều đặn mỗi ngày.

Phải làm gì khi con sợ học toán?

Tạm bỏ đồng hồ và áp lực tốc độ, chọn bài dễ đến mức con làm đúng gần hết, rồi tăng dần. Không so sánh con với người khác, không quát khi con sai. Khi con lấy lại cảm giác “mình làm được”, nỗi sợ thường giảm dần. Nếu con lo sợ đến mức đau bụng, khóc mỗi lần học, hãy hỏi ý kiến chuyên gia.

Bé học toán chậm có phải do kém thông minh không?

Thường là không. Nhiều trẻ học toán chậm chỉ vì một bước nền bị hổng, vì sợ sai, khó tập trung, hoặc vì mắt, tai, giấc ngủ. Nếu con chậm rõ rệt và không tiến bộ dù đã được giúp đều đặn nhiều tháng, hãy gặp bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia tâm lý – giáo dục để được đánh giá.

Học Soroban có giúp con học toán tốt hơn không?

Soroban giúp nhiều nhất khi con còn đếm ngón tay, làm đúng nhưng chậm, hoặc sợ số, vì bàn tính cho con hình ảnh cụ thể của nhóm 5 và nhóm 10. Soroban không thay cho việc luyện đọc hiểu bài toán có lời, và cần thời gian cùng với luyện ở nhà.

Cho con học thử Soroban miễn phí

Lớp 3–5 bạn tại Vinhomes Gardenia (Hà Nội), 60 phút mỗi buổi, theo đúng phương pháp đang dạy tại Nhật Bản. Hotline · Zalo 096.802.8484.

Đăng ký học thử

Kodomo Soroban Center – Đội ngũ giáo viên

Bài viết do đội ngũ giáo viên Kodomo Soroban Center biên soạn theo phương pháp và giáo trình của Kodomo School (Nhật Bản, dạy Soroban từ năm 1976). Trung tâm được Sở GD&ĐT Hà Nội cấp phép hoạt động giáo dục; dự án của chúng tôi được Bộ Giáo dục Nhật Bản (MEXT) chọn hỗ trợ trong chương trình EDU-Port Nippon 2026.

Về chúng tôi EDU-Port Nippon Giấy phép hoạt động

Trở vềKiến thức Soroban Bài trướcTính nhẩm kiểu Nhật (anzan) là gì? Cách trẻ Nhật tính bằng bàn tính trong đầu