Soroban là gì?
Soroban (そろばん) là bàn tính của Nhật Bản. Trên mỗi trục có 1 hạt ở trên mang giá trị 5 và 4 hạt ở dưới, mỗi hạt mang giá trị 1. Chỉ với cách đặt hạt đơn giản này, Soroban biểu diễn được mọi con số – và giúp trẻ cộng, trừ, nhân, chia, rồi tính nhẩm mà không cần bàn tính.
Cấu tạo của Soroban
Một chiếc Soroban gồm nhiều trục thẳng đứng. Mỗi trục là một hàng số: đơn vị, chục, trăm, nghìn…
- 1
Khung
Giữ các trục và thanh ngang.
- 2
Thanh ngang
Chia bàn tính thành phần trên và phần dưới. Hạt gảy sát thanh ngang thì được tính.
- 3
Hạt 5 (hạt trên)
Mỗi trục có 1 hạt, mang giá trị 5.
- 4
Hạt 1 (hạt dưới)
Mỗi trục có 4 hạt, mỗi hạt mang giá trị 1.
- 5
Dấu chấm định vị
Cứ 3 trục có một dấu chấm, giúp tìm hàng đơn vị, hàng nghìn… nhanh hơn.
Biểu diễn số trên Soroban
Số trên một trục = 5 × (số hạt 5 sát thanh ngang) + (số hạt 1 sát thanh ngang). Mỗi số từ 0 đến 9 chỉ có đúng một cách đặt hạt.
Số nhiều chữ số
Mỗi chữ số đặt trên một trục, từ trái sang phải giống như khi viết số. Hình bên là số 2026: hàng nghìn 2, hàng trăm 0, hàng chục 2, hàng đơn vị 6.
Soroban đến từ đâu?
- TK 16
Từ Trung Quốc sang Nhật Bản
Bàn tính được truyền từ Trung Quốc sang Nhật Bản và dần được người Nhật cải tiến.
- Edo
“Đọc, viết, Soroban”
Trong các trường học dành cho trẻ em thời Edo, Soroban được dạy cùng với đọc và viết như những kỹ năng cơ bản.
- 1930s
Loại 1 hạt trên – 4 hạt dưới
Loại Soroban gọn nhẹ với 1 hạt 5 và 4 hạt 1 trở thành chuẩn ở Nhật Bản, giúp tính nhanh và hình dung dễ hơn.
- Nay
Trong trường học Nhật Bản
Soroban có trong chương trình Toán tiểu học Nhật Bản (lớp 3 và lớp 4), và nhiều trẻ học thêm ở các lớp Soroban sau giờ học.
Soroban và bàn tính Trung Quốc
| Soroban (Nhật Bản) | Bàn tính Trung Quốc | |
| Hạt trên | 1 hạt (giá trị 5) | 2 hạt |
| Hạt dưới | 4 hạt (giá trị 1) | 5 hạt |
| Cách đặt số | Mỗi số chỉ có một cách đặt | Một số có thể đặt theo nhiều cách |
| Đặc điểm | Gọn, ít hạt, dễ hình dung trong đầu để tính nhẩm | Nhiều hạt hơn, thiết kế truyền thống |
Trẻ học Soroban như thế nào?
Trẻ bắt đầu với bàn tính thật, rồi dần dần chỉ cần “bàn tính trong đầu”.
Gảy hạt bằng tay
Trẻ học cách ngồi, cách cầm bút và gảy hạt bằng ngón cái, ngón trỏ. Mỗi hạt là một con số, nên trẻ hiểu giá trị theo hàng bằng chính đôi tay.
Hình dung hạt tính
Khi đã quen, trẻ nhìn phép tính và tưởng tượng các hạt đang chuyển động. Bàn tính đi vào trong trí óc.
Tính nhẩm (anzan)
Trẻ cộng trừ các số nhiều chữ số nhanh và chính xác mà không cần giấy hay bàn tính.
Câu hỏi thường gặp
Mấy tuổi có thể bắt đầu học Soroban?
Trẻ có thể bắt đầu từ 5 tuổi. Tại trung tâm KSC có lớp Mầm non dành cho trẻ 5 tuổi và lớp Tiểu học đến 12 tuổi.
Con chưa giỏi toán có học được không?
Được. Mọi bạn mới học đều bắt đầu từ Cấp độ 0: làm quen với bàn tính, cách ngồi, cách gảy và cách đọc số. Soroban giúp trẻ thấy con số bằng hình ảnh, nên nhiều bạn trở nên thích con số hơn.
Soroban và “toán tư duy” có phải là một?
Nhiều nơi gọi chung là “toán tư duy”, nhưng cách dạy rất khác nhau. KSC dạy theo đúng phương pháp đang dùng tại Nhật Bản. Xem thêm ở trang Vì sao chọn Soroban kiểu Nhật?
Phụ huynh muốn tự tìm hiểu cách tính trên Soroban?
Hãy đọc cuốn sách miễn phí “Nhập môn Soroban cho người lớn” – giải thích từng bước gảy hạt cho cả bốn phép tính.
Cho con thử một buổi học Soroban
Học thử miễn phí tại trung tâm Vinhomes Gardenia. Hotline · Zalo 096.802.8484.
