Dạy trẻ xem đồng hồ: 5 bước dễ hiểu từ giờ đúng đến từng phút – kèm phiếu in miễn phí
“Mẹ ơi, mấy giờ rồi?” Nhìn đồng hồ số trên điện thoại, con đọc được ngay; nhưng đứng trước chiếc đồng hồ kim treo tường, con lại lúng túng. Chúng tôi là người Nhật, dạy Soroban cho trẻ em tại Hà Nội. Xem đồng hồ kim không khó nếu đi đúng thứ tự: dạy từng bước nhỏ, mỗi bước chỉ thêm một vị trí mới của kim dài, và gắn đồng hồ với những giờ quen thuộc trong ngày của con.
Hãy dạy con xem đồng hồ kim theo 5 bước, mỗi bước chỉ thêm một điều mới.
- Kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút
- Giờ đúng: kim dài chỉ số 12
- Giờ rưỡi: kim dài chỉ số 6
- 15 phút và 45 phút: kim dài chỉ số 3 và số 9
- Mỗi số trên mặt đồng hồ là 5 phút, sau đó mới đến từng phút
- Gắn với giờ sinh hoạt: giờ dậy, giờ ăn, giờ đi ngủ
- Vài phút mỗi ngày, với đồng hồ thật hoặc đồng hồ tự làm
Trẻ học xem đồng hồ năm lớp mấy?
Theo sách giáo khoa Toán hiện hành (Chương trình giáo dục phổ thông 2018), việc xem đồng hồ được chia ra ba năm đầu tiểu học:
- Lớp 1: nhận biết kim giờ, kim phút và xem giờ đúng
- Lớp 2: đọc giờ khi kim phút chỉ số 3, số 6 (ví dụ 7 giờ 15 phút, 7 giờ 30 phút)
- Lớp 3: đọc giờ chính xác đến 5 phút và từng phút, làm quen cách đọc giờ “kém”
Ở Nhật cũng vậy: trẻ học đọc giờ từ lớp 1, rồi học mối quan hệ giữa ngày, giờ và phút ở lớp 2.
Ở nhà, bố mẹ không cần đợi con vào lớp 1. Từ khoảng 5–6 tuổi, con có thể làm quen qua trò chơi: nhận ra kim ngắn, kim dài, nghe bố mẹ nói “7 giờ rồi, mình ăn sáng nhé”. Mục tiêu ở tuổi này là con thấy đồng hồ quen thuộc, chưa phải đọc đúng từng phút.
5 bước dạy trẻ xem đồng hồ kim
Mỗi bước chỉ thêm một vị trí mới của kim dài. Khi con làm đúng một bước trong vài ngày liền, mới chuyển sang bước sau.
- Kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút
Trên đồng hồ tự làm, tô hai kim hai màu khác nhau. Với đồng hồ thật, cho con xoay núm chỉnh giờ: kim dài quay hết một vòng thì kim ngắn chỉ nhích sang số kế tiếp.
- Giờ đúng: kim dài chỉ số 12
Kim dài ở số 12, kim ngắn chỉ số nào thì là bấy nhiêu giờ: kim ngắn chỉ số 3 là 3 giờ. Hỏi con các giờ đúng quen thuộc trong ngày.
- Giờ rưỡi: kim dài chỉ số 6
Kim dài đi nửa vòng là 30 phút: 7 giờ 30 phút, hay 7 giờ rưỡi. Chỉ cho con thấy kim ngắn lúc này nằm giữa số 7 và số 8 – nó cũng đã đi được nửa đường.
- Kim dài chỉ số 3 và số 9
Kim dài chỉ số 3 là 15 phút: 7 giờ 15 phút. Kim dài chỉ số 9 là 45 phút: 3 giờ 45 phút, khi kim ngắn đã gần đến số 4. Ở lớp 2, sách giáo khoa dạy kim phút chỉ số 3 và số 6; số 9 là bước thêm khi con đã chắc.
- Đếm cách 5, rồi đến từng phút
Hai số liền nhau trên mặt đồng hồ cách nhau 5 phút. Con đếm từ số 12: 5, 10, 15, 20… Kim dài chỉ số 4 là 20 phút, chỉ số 7 là 35 phút – chính là bảng nhân 5.
Bắt đầu ở nhàKhi con đã đếm cách 5 thật nhanh, chỉ cho con các vạch nhỏ giữa hai số: mỗi vạch là 1 phút. Kim dài qua số 4 thêm 2 vạch là 22 phút.
Phiếu xem đồng hồ của chúng tôi đi theo đúng các bước này: trang 1 có 12 câu đọc giờ (giờ đúng, giờ rưỡi, 15 phút, 45 phút); trang 2 có 9 câu vẽ kim vào mặt đồng hồ và 6 câu đọc giờ theo 5 phút; đáp án ở trang 3. Tải phiếu xem đồng hồ (PDF, miễn phí).
Giờ “kém”: hai cách nói cùng một giờ
Khi kim dài đã qua số 6, tức là quá 30 phút, ta còn có thể đọc giờ theo cách “kém”: còn thiếu bao nhiêu phút nữa thì đến giờ tiếp theo. Vì vậy, 3 giờ 45 phút và 4 giờ kém 15 phút là cùng một giờ.
- 3 giờ 45 phút = 4 giờ kém 15 phút
- 2 giờ 50 phút = 3 giờ kém 10 phút
- 6 giờ 40 phút = 7 giờ kém 20 phút
Cách dạy: đếm ngược từ kim dài về số 12. Kim dài chỉ số 9, từ số 9 đến số 12 còn 3 số, tức 15 phút; kim ngắn sắp đến số 4 – vậy là 4 giờ kém 15 phút. Hãy dạy “kém” sau khi con đã đọc chắc cách “giờ – phút”, để con không lẫn hai cách.
Chơi mà học: 4 cách luyện xem đồng hồ ở nhà
Đồng hồ là thứ con nhìn thấy mỗi ngày, nên rất dễ luyện mà không cần ngồi vào bàn học.
Viết các số 1–12 lên một chiếc đĩa giấy, cắt hai kim bằng bìa, một dài một ngắn, rồi ghim ở giữa. Bố mẹ đọc giờ, con xoay kim.
Vẽ mặt đồng hồ cạnh từng việc trong ngày: giờ dậy, giờ ăn tối, giờ đi ngủ. Đến giờ, cùng con so với đồng hồ thật.
Đồng hồ số hiện 7:15 thì kim dài chỉ số 3. Cho con đọc cả hai rồi so sánh.
“Bây giờ là 4 giờ 40 phút, 5 giờ mình đi công viên – còn mấy phút?” Kim dài từ số 8 đến số 12 là 4 số, tức 20 phút.
Treo một đồng hồ kim có số to, rõ ở nơi con hay nhìn, như phòng ăn. Mỗi ngày hỏi con “mấy giờ rồi?” vài lần là đủ – ngắn mà đều.
Những chỗ con hay nhầm khi xem đồng hồ
Nhiều lỗi đến từ kim ngắn – kim di chuyển chậm nên ít được để ý. Dưới đây là bốn chỗ nhầm thường gặp:
“Kim ngắn gần số 3, vậy là 3 giờ.”
Nếu kim dài chỉ số 10 thì đó là 2 giờ 50 phút: kim ngắn sát số 3 nhưng chưa đến. Kim ngắn nằm giữa hai số thì đọc số nó vừa đi qua.
“Kim dài chỉ số 3 là 3 phút.”
Là 15 phút. Kim dài đọc theo nhóm 5: mỗi số là 5 phút.
“4 giờ kém 15 nghĩa là đã quá 4 giờ.”
Chưa đến 4 giờ: còn 15 phút nữa mới đến 4 giờ, tức là 3 giờ 45 phút.
“Có đồng hồ số rồi, không cần học đồng hồ kim.”
Đồng hồ kim cho con thấy thời gian trôi: kim dài đã đi được nửa vòng, hay còn bao xa nữa mới đến số 12. Ở trường, con cũng học đồng hồ kim từ lớp 1.
Khi con nhầm, hãy hỏi “kim ngắn đã đi qua số nào?” thay vì nói ngay đáp án. Câu hỏi ấy giúp con tự sửa ở lần sau.
Xem đồng hồ, bảng nhân 5 và Soroban
Xem đồng hồ cũng là một bài toán nhỏ: đếm cách 5, và hiểu rằng 60 phút mới là một giờ.
Điểm khác với phép cộng thường ngày: thời gian không tròn ở 100 mà tròn ở 60. 9 giờ 50 phút thêm 15 phút là 10 giờ 5 phút, không phải 9 giờ 65 phút. Con lấy 10 phút cho tròn 1 giờ, còn lại 5 phút – rất giống mẹo tạo tròn 10 khi tính nhẩm.
Trên bàn tính Soroban, hạt trên là “hạt 5”, nên trẻ học Soroban quen nhìn số theo nhóm 5 và nhóm 10. Đếm 5, 10, 15 trên mặt đồng hồ cũng là luyện chính cảm nhận số ấy.
Tại Kodomo Soroban Center (Vinhomes Gardenia, Hà Nội), mỗi lớp 3–5 bạn, mỗi buổi 60 phút – đúng một vòng kim dài – chia thành 7 phần. Phần dài nhất cũng chỉ khoảng 20 phút, tức kim dài đi 4 số.
Xem một buổi học diễn ra thế nào. Buổi học thử miễn phí – đăng ký qua trang Liên hệ hoặc gọi, nhắn Zalo 096.802.8484.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi có thể học xem đồng hồ?
Từ khoảng 5–6 tuổi, con có thể làm quen: phân biệt kim ngắn, kim dài và đọc giờ đúng gắn với sinh hoạt. Ở trường, con xem giờ đúng ở lớp 1, đọc giờ khi kim phút chỉ số 3, số 6 ở lớp 2, và đọc đến 5 phút, từng phút ở lớp 3. Mỗi bé một nhịp, không cần vội.
Nên dạy đồng hồ kim hay đồng hồ số trước?
Chúng tôi gợi ý bắt đầu với đồng hồ kim, vì nó cho con thấy giờ và phút “chạy” thế nào. Đồng hồ số chỉ cần đọc số, nên con thường đọc được rất nhanh. Khi con đã quen đồng hồ kim, hãy đặt hai loại cạnh nhau: 7:15 trên đồng hồ số là kim dài chỉ số 3.
“Kém” trong giờ nghĩa là gì, dạy thế nào?
“Kém” nghĩa là còn thiếu bao nhiêu phút nữa thì đến giờ tiếp theo: 3 giờ 45 phút cũng là 4 giờ kém 15 phút. Hãy dạy sau khi con đã đọc chắc giờ – phút. Cho con đếm ngược từ kim dài về số 12 (từ số 9 đến số 12 là 15 phút), rồi nhìn xem kim ngắn sắp đến số nào.
Con nhầm kim giờ và kim phút – làm sao?
Tô hai kim của đồng hồ tự làm hai màu khác nhau và nhắc một câu ngắn: “kim ngắn – giờ, kim dài – phút”. Cho con xoay núm chỉnh giờ của đồng hồ thật để thấy kim dài quay cả vòng thì kim ngắn chỉ đi một số. Khi đọc giờ, luôn nhìn kim ngắn trước, kim dài sau.
Có phiếu bài tập xem đồng hồ để in không?
Có. Phiếu xem đồng hồ miễn phí của chúng tôi gồm 3 trang: trang 1 có 12 câu đọc giờ (giờ đúng, giờ rưỡi, 15 phút, 45 phút); trang 2 có 9 câu vẽ kim và 6 câu đọc giờ theo 5 phút; trang 3 là đáp án. Tải tại trang Phiếu bài tập Soroban.
Cho con học thử Soroban miễn phí
Lớp 3–5 bạn tại Vinhomes Gardenia (Hà Nội), 60 phút mỗi buổi, theo đúng phương pháp đang dạy tại Nhật Bản. Hotline · Zalo 096.802.8484.
Bài viết do đội ngũ giáo viên Kodomo Soroban Center biên soạn theo phương pháp và giáo trình của Kodomo School (Nhật Bản, dạy Soroban từ năm 1976). Trung tâm được Sở GD&ĐT Hà Nội cấp phép hoạt động giáo dục; dự án của chúng tôi được Bộ Giáo dục Nhật Bản (MEXT) chọn hỗ trợ trong chương trình EDU-Port Nippon 2026.
Về chúng tôiEDU-Port NipponGiấy phép hoạt độngBài viết liên quan
Dạy con kiểu Nhật cho bé 3–6 tuổi: 10 thói quen nhỏ nhiều gia đình Nhật giữ mỗi ngày
Dạy con kiểu Nhật cho bé 3–6 tuổi ở nhà: lời chào, bữa ăn, việc nhỏ, chờ con tự làm, khen và…
Flash Anzan là gì? Cách luyện tính nhẩm Flash Anzan tại nhà cho bé
Flash Anzan là bài luyện tính nhẩm: số hiện lần lượt trên màn hình, con cộng bằng bàn tính trong đầu. Ba…
Cách học bảng chia nhanh, dễ nhớ: từ bảng chia 2 đến 9 – và phiếu luyện tập miễn phí
Cách học bảng chia nhanh, dễ nhớ: bảng chia là bảng nhân đọc ngược. 6 cách học bảng chia 2 đến 9,…
