Cách học thuộc bảng cửu chương nhanh: 7 cách vui cho bé, mẹo cho bảng 7, 8, 9 và phiếu luyện tập miễn phí
“Con đọc làu làu bảng 7, nhưng hỏi riêng 7 × 8 thì lại ngập ngừng.” Đây là chuyện rất nhiều bố mẹ gặp phải. Chúng tôi là người Nhật, dạy Soroban cho trẻ em tại Hà Nội; ở Nhật, trẻ học thuộc bảng cửu chương từ lớp 2. Câu trả lời ngắn: con thuộc nhanh không nhờ ngồi học thật lâu, mà nhờ hiểu trước, học đúng thứ tự và ôn ngắn mỗi ngày.
Hãy giúp con hiểu phép nhân trước, rồi học từng chút một mỗi ngày.
- Hiểu phép nhân bằng đồ vật trước khi học thuộc
- Học bảng dễ trước: 2 và 5, rồi 3 và 4, sau cùng 6 đến 9
- Đổi chỗ vẫn bằng nhau: bảng 2–9 chỉ có 36 phép cần nhớ
- Dùng mẹo riêng của từng bảng: gấp đôi, kim đồng hồ, gập ngón tay
- Đọc to theo nhịp, 5–10 phút mỗi ngày
- Hỏi lộn xộn và hỏi điền số còn thiếu, không chỉ đọc theo thứ tự
- Tô màu phép đã thuộc, luyện riêng phần còn lại
Trẻ học bảng cửu chương năm lớp mấy?
Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và sách giáo khoa hiện hành, bảng cửu chương được chia ra hai năm:
- Lớp 2: bảng nhân 2, bảng nhân 5 và bảng chia 2, bảng chia 5
- Lớp 3: ôn lại bảng 2 và 5, rồi học bảng nhân, bảng chia 3, 4, 6, 7, 8, 9
Ở Nhật, trẻ học cả 81 phép, từ 1 × 1 đến 9 × 9 (gọi là kuku – “chín chín”), trong năm lớp 2. Cách học rất đặc trưng: con đọc to từng bảng theo nhịp, như một bài đồng dao – “ni-ichi ga ni, ni-nin ga shi, ni-san ga roku…” (2 × 1 = 2, 2 × 2 = 4, 2 × 3 = 6). Con đọc xuôi, đọc ngược, rồi trả lời khi được hỏi lộn xộn.
Trước khi học thuộc: giúp con hiểu phép nhân là gì
Bé đọc thuộc “ba nhân bảy bằng hai mươi mốt” chưa chắc đã hiểu 3 × 7 là gì – và khi lỡ quên, bé không có cách tự tìm lại. Vì vậy, hãy bắt đầu bằng ý nghĩa.
Với trẻ, phép nhân là gộp nhiều nhóm bằng nhau. Theo sách giáo khoa, 2 × 3 nghĩa là “2 được lấy 3 lần”: 3 cái đĩa, mỗi đĩa 2 cái kẹo, tất cả là 2 + 2 + 2 = 6.
Bày đồ vật theo nhóm: 4 cái đĩa, mỗi đĩa 3 hạt đậu. Hỏi “có mấy nhóm, mỗi nhóm mấy cái?” rồi mới viết 3 × 4. Hiểu rồi, quên 6 × 4 con vẫn tự tìm được: 6 × 3 = 18, thêm một nhóm 6 là 24.
7 cách học thuộc bảng cửu chương nhanh mà vui
Bảy cách dưới đây đi theo thứ tự: hiểu, học, rồi kiểm tra.
- Hiểu bằng đồ vật trước
Mỗi bảng mới, cho con xếp đồ vật hoặc vẽ chấm tròn cho vài phép đầu. Khi con nói được “bảng 3 là mỗi lần thêm 3”, mới chuyển sang đọc thuộc.
- Học bảng dễ trước
Bảng 2 và 5, rồi bảng 3 và 4, sau cùng bảng 6, 7, 8, 9 – gần với thứ tự trong sách giáo khoa. Bảng 1 và phép nhân với 10 rất dễ, chỉ cần lướt qua ở cuối.
- Đổi chỗ vẫn bằng nhau
3 nhóm 2 cái hay 2 nhóm 3 cái đều là 6: 2 × 3 = 3 × 2. Bảng 2 đến 9, bỏ phép nhân với 1 và 10, có 64 phép – nhưng con thực ra chỉ cần nhớ 36 phép.
- Dùng “lối tắt” của từng bảng
Nhiều bảng suy ra được từ bảng đã thuộc: bảng 4 từ bảng 2, bảng 6 từ bảng 5. Xem sáu mẹo ở mục dưới.
- Đọc to theo nhịp
Giống trẻ Nhật đọc kuku: “ba nhân một bằng ba, ba nhân hai bằng sáu…”. Đọc thành tiếng giúp con giữ nhịp, và bố mẹ nghe được con vấp ở đâu.
- Mỗi ngày 5–10 phút, ôn cách quãng
Ngắn mà đều tốt hơn một buổi dài cuối tuần. Ôn bảng cũ vào hôm sau, vài hôm sau và tuần sau.
Bắt đầu ở nhàGắn cửu chương vào một việc cố định, ví dụ đánh răng xong thì đọc một bảng. Dừng khi con còn muốn chơi tiếp.
- Chơi trò chơi và tô màu bảng
Hỏi lộn xộn (7 × 6?), hỏi điền số còn thiếu (8 × □ = 72), lật hai thẻ số rồi nhân. Phép nào con trả lời đúng ngay thì tô màu vào bảng 9 × 9; phần chưa tô là phần cần luyện.
Phiếu luyện tập của chúng tôi có đủ các dạng này: trang 1 là bảng cửu chương 2–9 có màu để dán tường; trang 2 có 40 câu hỏi lộn xộn, bài điền số còn thiếu và bảng 9 × 9 để tô màu; đáp án ở trang 3. Tải phiếu bảng cửu chương (PDF, miễn phí).
Mẹo nhớ nhanh cho từng bảng
Những “lối tắt” này giúp con tự tìm lại kết quả khi lỡ quên. Mục tiêu cuối cùng vẫn là nhớ thẳng kết quả.
2 × 7 = 7 + 7 = 14.
4 × 7: gấp đôi 7 được 14, gấp đôi lần nữa được 28.
8 × 7: 7 → 14 → 28 → 56.
Kim phút chỉ số 7 là 35 phút, nên 5 × 7 = 35. Kết quả luôn tận cùng bằng 0 hoặc 5.
Xòe 10 ngón. Tính 9 × 4: gập ngón thứ 4 từ trái; bên trái còn 3 ngón (3 chục), bên phải 6 ngón – được 36.
Mỗi nhóm 6 là nhóm 5 thêm 1: 6 × 7 = 5 × 7 + 7 = 35 + 7 = 42.
Bảng 7, 8 khó nhớ? Luyện riêng phần còn lại
Nhiều bé vướng ở bảng 7 và 8: hai bảng này đến sau cùng nên được ôn ít nhất, kết quả lại lớn và gần nhau (48, 49, 54, 56, 63, 64). Tin vui là phần thật sự mới rất ít:
Khi con đã thuộc bảng 2, 3, 4, 5, 6 và 9, chỉ còn ba phép mới: 7 × 7 = 49, 7 × 8 = 56 và 8 × 8 = 64. Thay vì đọc lại cả bảng, hãy luyện riêng những ô chưa tô màu.
Nhớ 56 = 7 × 8 theo dãy “5, 6, 7, 8”. Với bảng 7, tách 7 = 5 + 2: 7 × 6 = 5 × 6 + 2 × 6 = 30 + 12 = 42 – giống số 7 trên bàn tính Soroban là một hạt 5 và hai hạt 1.
Bảng 9 × 9 để tô màu có ở trang 2 của phiếu: Tải phiếu bảng cửu chương (PDF, miễn phí).
Những điều không nên làm khi con học bảng cửu chương
- Chuyển sang bảng mới khi con chỉ đọc được theo thứ tự từ đầu bảng
- Bấm giờ, thi đọc nhanh ngay từ những ngày đầu
- So sánh con với anh chị em hay bạn cùng lớp
- La mắng khi con trả lời sai – con sẽ sợ, không dám trả lời
- Ngồi một buổi thật dài để “học cho xong” cả bảng
Đọc theo thứ tự mới là bước đầu. Nếu hỏi 6 × 7 mà con phải đọc lại từ “sáu nhân một bằng sáu”, hãy ở lại bảng đó thêm vài ngày; tốc độ sẽ đến sau. Nếu con đã bắt đầu ngại môn Toán, xem bài Con học toán kém phải làm sao?.
Bảng cửu chương và Soroban
Ở Nhật, phép nhân trên bàn tính Soroban cũng dùng chính bảng cửu chương. Tính 23 × 4, con dùng 2 × 4 = 8 và 3 × 4 = 12, rồi đặt từng kết quả vào đúng hàng để được 92. Vì vậy, Soroban không thay thế việc học bảng cửu chương, mà cần con thuộc thật chắc.
Tại Kodomo Soroban Center (Vinhomes Gardenia), mỗi lớp 3–5 bạn, mỗi buổi 60 phút theo cách dạy của Kodomo School Nhật Bản. Ở nhà, học viên dùng mã hội viên để vào Phòng luyện tập Soroban, có phần Bảng cửu chương tô màu như hình trên. Xem một buổi học diễn ra thế nào; buổi học thử miễn phí – đăng ký qua trang Liên hệ hoặc gọi, nhắn Zalo 096.802.8484.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi nên học bảng cửu chương?
Theo chương trình hiện hành, con học bảng 2 và 5 ở lớp 2, các bảng còn lại ở lớp 3, tức khoảng 7–8 tuổi. Quan trọng hơn tuổi là con đã cộng thoải mái các số giống nhau, như 3 + 3 + 3.
Học thuộc bảng cửu chương mất bao lâu?
Mỗi bé một khác. Với 5–10 phút mỗi ngày, thường cần vài tuần cho các bảng dễ, và thêm vài tuần đến vài tháng để trả lời chắc khi bị hỏi lộn xộn. Ở trường, các bảng được chia ra lớp 2 và lớp 3, nên không cần vội.
Có nên cho con học thuộc bảng cửu chương theo thứ tự không?
Có, ở bước đầu: đọc theo thứ tự giúp con thấy quy luật và giữ nhịp. Khi con đọc xuôi được, hãy đọc ngược, rồi hỏi lộn xộn và hỏi điền số còn thiếu như 8 × □ = 72. Thuộc thật là trả lời ngay, không cần đọc lại từ đầu bảng.
Bảng cửu chương 7, 8 khó nhớ – có mẹo không?
Có. Khi đã thuộc các bảng 2–6 và 9, bảng 7 và 8 chỉ còn 3 phép mới: 7 × 7 = 49, 7 × 8 = 56 và 8 × 8 = 64. Bảng 8 là gấp đôi ba lần (8 × 6: 6 → 12 → 24 → 48). Bảng 7 thì tách 7 = 5 + 2 (7 × 6 = 30 + 12 = 42).
Học bảng chia thế nào cho dễ?
Bảng chia là bảng nhân “đọc ngược”. Biết 4 × 6 = 24 là có ngay 24 : 4 = 6 và 24 : 6 = 4. Ở lớp 3, bảng nhân và bảng chia của cùng một số thường học trong cùng một bài. Hãy luyện dạng điền số còn thiếu (4 × □ = 24) – đó là cầu nối sang phép chia.
Cho con học thử Soroban miễn phí
Lớp 3–5 bạn tại Vinhomes Gardenia (Hà Nội), 60 phút mỗi buổi, theo đúng phương pháp đang dạy tại Nhật Bản. Hotline · Zalo 096.802.8484.
Bài viết do đội ngũ giáo viên Kodomo Soroban Center biên soạn theo phương pháp và giáo trình của Kodomo School (Nhật Bản, dạy Soroban từ năm 1976). Trung tâm được Sở GD&ĐT Hà Nội cấp phép hoạt động giáo dục; dự án của chúng tôi được Bộ Giáo dục Nhật Bản (MEXT) chọn hỗ trợ trong chương trình EDU-Port Nippon 2026.
Về chúng tôiEDU-Port NipponGiấy phép hoạt độngBài viết liên quan
Vì sao học sinh Nhật Bản tự dọn dẹp trường lớp – và cách áp dụng ở nhà
Vì sao học sinh Nhật Bản tự dọn dẹp trường lớp mỗi ngày? Giờ dọn dẹp diễn ra thế nào, trẻ học…
Một ngày của học sinh tiểu học Nhật Bản: đi học lúc mấy giờ, ăn trưa ra sao, nghỉ hè khi nào?
Học sinh tiểu học Nhật Bản đi học lúc mấy giờ, nhập học tháng mấy, nghỉ hè bao lâu? Lịch một ngày,…
Bé 5 tuổi nên học gì? 6 môn năng khiếu và cách chọn theo tính cách con
Bé 5 tuổi nên học gì? 6 môn năng khiếu phổ biến – bơi, võ, nhạc và múa, vẽ, tiếng Anh, toán…
