Cách học bảng chia nhanh, dễ nhớ: từ bảng chia 2 đến 9 – và phiếu luyện tập miễn phí
“Con đọc làu làu bảng cửu chương, vậy mà hỏi 56 : 7 thì lại ngồi đếm.” Nhiều bố mẹ gặp đúng chuyện này khi con bắt đầu học phép chia. Chúng tôi là người Nhật, dạy Soroban cho trẻ em tại Hà Nội, và có một tin vui: bảng chia gần như không có gì mới để học thuộc – đó chính là bảng nhân “đọc ngược”.
Hãy giúp con thấy mỗi phép chia là một phép nhân con đã biết, rồi luyện ngắn mỗi ngày.
- Hiểu phép chia bằng đồ vật: chia đều và chia theo nhóm
- Thuộc chắc bảng nhân trước: 8 × 7 = 56 thì 56 : 7 = 8
- Học theo “bộ ba số”: 2, 3, 6 cho bốn phép tính
- Học bảng dễ trước: 2 và 5, rồi 3 và 4, sau cùng 6 đến 9
- Luyện điền số còn thiếu: □ : 7 = 8, 56 : □ = 7
- Hỏi lộn xộn, mỗi ngày 5–10 phút
Bảng chia là bảng nhân “đọc ngược”
Nếu con biết 8 × 7 = 56, con đã biết luôn 56 : 7 = 8 và 56 : 8 = 7. Phép chia chỉ hỏi ngược lại: “7 nhân mấy thì bằng 56?”.
Bảng chia 2 đến 9 có 80 phép tính, vì mỗi bảng có thương từ 1 đến 10. Nhưng con không cần học thuộc 80 phép mới – chỉ cần thuộc thật chắc bảng nhân. Sách giáo khoa cũng đi theo đường này: bảng chia 2 được lập từ bảng nhân 2, bảng chia 5 từ bảng nhân 5.
Nếu con chưa thuộc chắc bảng cửu chương, hãy luyện phần đó trước, theo bài Cách học thuộc bảng cửu chương nhanh.
Trước khi học thuộc: hiểu phép chia bằng đồ vật
Ở lớp 2, con làm quen với phép chia bằng đồ vật, theo hai ý nghĩa. Cùng một phép tính 12 : 3 = 4 trả lời được hai câu hỏi khác nhau:
12 cái bánh quy chia đều cho 3 bạn. Mỗi bạn được mấy cái? 12 : 3 = 4 (cái).
12 cái bánh quy, xếp mỗi đĩa 3 cái. Được mấy đĩa? 12 : 3 = 4 (đĩa).
Chia xong, cho con đếm lại: 4 đĩa, mỗi đĩa 3 cái là 3 × 4 = 12 – đúng bằng số bánh lúc đầu. Con sẽ thấy phép nhân và phép chia là hai mặt của cùng một việc.
Lúc chia bánh hay hoa quả, để con tự chia rồi nói thành câu: “12 chia 3 bằng 4”. Sau đó hỏi ngược: “3 người, mỗi người 4 cái, tất cả là mấy cái?”.
Trẻ học bảng chia năm lớp mấy?
Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và sách giáo khoa hiện hành, bảng chia được học cùng bảng nhân, chia ra hai năm:
- Lớp 2Phép chia, bảng chia 2 và 5
Con làm quen với phép chia, rồi lập bảng chia 2 và bảng chia 5 từ bảng nhân 2 và bảng nhân 5.
- Lớp 3Bảng chia 3, 4, 6, 7, 8, 9
Sau khi ôn bảng 2 và 5, con học các bảng còn lại. Trong một số bộ sách, bảng nhân và bảng chia của cùng một số nằm chung một bài, như “Bảng nhân 7, bảng chia 7”.
- Ở NhậtKuku ở lớp 2, phép chia ở lớp 3
Trẻ Nhật thuộc cả bảng cửu chương (kuku) ở lớp 2, sang lớp 3 mới học phép chia – và tìm kết quả bằng chính bảng cửu chương đã thuộc.
Ở cả hai nước, bảng nhân luôn đi trước – không cần vội học bảng chia khi bảng nhân chưa chắc.
6 cách học bảng chia nhanh, dễ nhớ
Sáu cách dưới đây đi theo thứ tự: hiểu, nhớ, rồi nhanh.
- Học theo “bộ ba số”
Ba số 2, 3, 6 cho bốn phép tính: 2 × 3 = 6, 3 × 2 = 6, 6 : 2 = 3, 6 : 3 = 2. Viết ba số lên một tấm thẻ, che một số rồi hỏi con số bị che là mấy.
- Học bảng dễ trước
Bảng chia 2 và 5, rồi 3 và 4, sau cùng 6 đến 9 – cùng thứ tự với bảng nhân. Bảng chia 2 là “chia đôi”; bảng chia 5 thì nhìn kim phút: 35 phút, kim chỉ số 7, nên 35 : 5 = 7.
- Đọc to, kèm phép nhân
Đọc “năm mươi sáu chia bảy bằng tám”, rồi nói thêm “vì bảy nhân tám bằng năm mươi sáu”. Bố mẹ nghe được con vấp ở đâu.
- Điền số còn thiếu
Hỏi theo ba kiểu: □ : 7 = 8, 56 : □ = 7 và 7 × □ = 56. Con phải nghĩ, không đọc vẹt được.
- Hỏi lộn xộn
Khi con đã đọc được theo thứ tự, hãy hỏi lộn xộn: 48 : 6, 27 : 3, 72 : 8. Phép nào con phải nghĩ lâu thì luyện thêm hôm sau.
- Mỗi ngày 5–10 phút
Ngắn mà đều tốt hơn một buổi dài cuối tuần. Mục tiêu là trả lời ngay, không phải đọc lại bảng nhân từ đầu.
Bắt đầu ở nhàHỏi vài phép chia lúc chờ cơm: “Hai mươi tư chia sáu?”. Dừng khi con vẫn còn muốn chơi tiếp.
Phiếu luyện tập của chúng tôi có đủ các dạng này: trang 1 là bảng chia 2–9 có màu để dán tường, mỗi bảng có thương từ 1 đến 10; trang 2 có 40 phép chia lộn xộn, 12 bài điền số còn thiếu và 4 bài “bộ ba số” (viết 2 phép nhân, 2 phép chia); đáp án ở trang 3. Tải phiếu bảng chia (PDF, miễn phí).
Mẹo nhớ nhanh cho từng bảng chia, kể cả 7, 8, 9
Mẹo giúp con tự tìm lại kết quả khi lỡ quên; mục tiêu cuối cùng vẫn là nhớ thẳng.
| Bảng chia | Ví dụ | Cách nghĩ |
|---|---|---|
| Chia 2 | 16 : 2 = 8 | Chia đôi: 8 + 8 = 16. |
| Chia 4 | 28 : 4 = 7 | Chia đôi hai lần: 28 → 14 → 7. |
| Chia 8 | 56 : 8 = 7 | Chia đôi ba lần: 56 → 28 → 14 → 7. |
| Chia 5 | 40 : 5 = 8 | Kim phút chỉ số 8 là 40 phút. |
| Chia 9 | 63 : 9 = 7 | Chữ số hàng chục của số bị chia, cộng thêm 1: 6 + 1 = 7. Đúng với mọi phép trong bảng chia 9. |
| Chia 7 | 63 : 7 = 9 | Đi từ 7 × 10 = 70, bớt một nhóm 7 còn 63 – vậy là 9 nhóm. |
Nhiều bé hay lẫn 54, 56, 63, 64. Với 56, nhớ dãy “5, 6, 7, 8”: 56 = 7 × 8. Xem thêm Mẹo tính nhẩm nhanh cho bé.
Những lỗi thường gặp khi học bảng chia
Phần lớn lỗi về phép chia đến từ chỗ con hiểu chưa chắc:
“Đổi chỗ hai số vẫn được, giống phép nhân.”
Phép nhân đổi chỗ được (7 × 8 = 8 × 7), phép chia thì không: 56 : 7 = 8, còn “7 : 56” là phép tính khác hẳn. Tập cho con gọi tên: 56 là số bị chia, 7 là số chia, 8 là thương.
“Chia cho 1 hay chia cho chính nó cũng như nhau.”
8 : 1 = 8 (1 người được cả 8 cái bánh), còn 8 : 8 = 1 (8 người, mỗi người 1 cái).
“Cứ có số 0 thì kết quả là 0.”
0 : 5 = 0, nhưng không chia được cho 0: không có số nào nhân với 0 mà bằng 5, nên 5 : 0 không có kết quả.
“Bảng nhân thuộc đại khái là đủ.”
Nếu muốn tìm 56 : 7 mà con phải đọc lại từ “bảy nhân một bằng bảy”, phép chia sẽ luôn chậm. Hãy luyện chắc bảng nhân trước.
Khi con trả lời sai, đừng la mắng; hãy hỏi “vậy 7 nhân mấy thì bằng 56?”. Đáp án con tự tìm ra thường được nhớ lâu hơn đáp án được nhắc. Nếu con đã bắt đầu ngại môn Toán, xem bài Con học toán kém phải làm sao?.
Bảng chia và Soroban
Ở Nhật, phép chia trên bàn tính Soroban cũng dùng chính bảng cửu chương. Tính 84 : 4, con tìm từng chữ số của thương nhờ 4 × 2 = 8 và 4 × 1 = 4, được 21. Vì vậy, Soroban không thay cho việc thuộc bảng nhân, bảng chia – mỗi phép chia trên bàn tính lại là một lần con ôn bảng cửu chương. Xem thêm Tính nhẩm kiểu Nhật (anzan) là gì?.
Tại Kodomo Soroban Center (Vinhomes Gardenia, Hà Nội), mỗi lớp 3–5 bạn, mỗi buổi 60 phút theo cách dạy của Kodomo School Nhật Bản. Chúng tôi cũng có câu lạc bộ Soroban tại trường như lớp trong ảnh. Ở nhà, học viên dùng mã hội viên để vào Phòng luyện tập Soroban, có phần Bảng cửu chương để luyện chắc phép nhân – nền của phép chia.
Xem một buổi học diễn ra thế nào; buổi học thử miễn phí – đăng ký qua trang Liên hệ hoặc gọi, nhắn Zalo 096.802.8484.
Câu hỏi thường gặp
Học bảng chia trước hay bảng nhân trước?
Bảng nhân trước. Mỗi phép chia là một phép nhân đọc ngược, nên sách giáo khoa lập bảng chia 2 từ bảng nhân 2, bảng chia 5 từ bảng nhân 5. Con thuộc chắc bảng nhân nào thì bảng chia của số đó đến rất nhanh.
Lớp mấy học bảng chia?
Theo chương trình hiện hành, con học bảng chia 2 và 5 ở lớp 2, bảng chia 3, 4, 6, 7, 8, 9 ở lớp 3, tức khoảng 7–8 tuổi.
Con thuộc bảng nhân nhưng vẫn chậm phép chia – vì sao?
Thường vì con mới thuộc bảng nhân theo thứ tự. Phép chia hỏi ngược (“7 nhân mấy bằng 56?”), nên con phải dò lại cả bảng. Hãy luyện dạng 7 × □ = 56, học theo bộ ba số (7, 8, 56) và hỏi lộn xộn mỗi ngày.
Chia cho 0 được không?
Không. Không có số nào nhân với 0 mà bằng 5, nên 5 : 0 không có kết quả. Ngược lại, 0 chia cho một số khác 0 thì luôn bằng 0, ví dụ 0 : 5 = 0.
Có mẹo nhớ bảng chia 7, 8, 9 không?
Có. Chia 8 là chia đôi ba lần, như 56 : 8 = 7 (56 → 28 → 14 → 7). Chia 9: chữ số hàng chục của số bị chia cộng thêm 1 (63 : 9 = 7, vì 6 + 1 = 7). Chia 7: đi từ 7 × 10 = 70 rồi bớt một nhóm 7 (63 : 7 = 9).
Cho con học thử Soroban miễn phí
Lớp 3–5 bạn tại Vinhomes Gardenia (Hà Nội), 60 phút mỗi buổi, theo đúng phương pháp đang dạy tại Nhật Bản. Hotline · Zalo 096.802.8484.
Bài viết do đội ngũ giáo viên Kodomo Soroban Center biên soạn theo phương pháp và giáo trình của Kodomo School (Nhật Bản, dạy Soroban từ năm 1976). Trung tâm được Sở GD&ĐT Hà Nội cấp phép hoạt động giáo dục; dự án của chúng tôi được Bộ Giáo dục Nhật Bản (MEXT) chọn hỗ trợ trong chương trình EDU-Port Nippon 2026.
Về chúng tôiEDU-Port NipponGiấy phép hoạt độngBài viết liên quan
Dạy con kiểu Nhật cho bé 3–6 tuổi: 10 thói quen nhỏ nhiều gia đình Nhật giữ mỗi ngày
Dạy con kiểu Nhật cho bé 3–6 tuổi ở nhà: lời chào, bữa ăn, việc nhỏ, chờ con tự làm, khen và…
Flash Anzan là gì? Cách luyện tính nhẩm Flash Anzan tại nhà cho bé
Flash Anzan là bài luyện tính nhẩm: số hiện lần lượt trên màn hình, con cộng bằng bàn tính trong đầu. Ba…
Dạy trẻ xem đồng hồ: 5 bước dễ hiểu từ giờ đúng đến từng phút – kèm phiếu in miễn phí
Cách dạy trẻ xem đồng hồ theo 5 bước: kim giờ, kim phút, giờ đúng, giờ rưỡi, 15 và 45 phút, đếm…
