Thị trấn WakumaHọc viên đăng nhậpCách học Soroban tại nhà cho người mới bắt đầu: 7 bước, 10 phút mỗi ngày
Bạn muốn hiểu cách con tính để cùng con luyện ở nhà, hay muốn tự học Soroban từ đầu? Dưới đây là 7 bước đúng thứ tự chúng tôi dạy tại Kodomo Soroban Center, kèm lịch luyện 10 phút mỗi ngày.
7 bước – mỗi ngày 10 phút, mỗi bước 1–2 tuần:
- Chọn bàn tính 13 trục, 1 hạt trên – 4 hạt dưới
- Ngồi thẳng, gảy hạt bằng ngón cái và ngón trỏ
- Đặt số và đọc số
- Cộng trừ trực tiếp – chỉ thêm bớt hạt
- Quy tắc bạn nhỏ – đổi qua 5
- Quy tắc bạn lớn – đổi qua 10
- Tính nhẩm bằng bàn tính trong đầu
Trước khi bắt đầu: học ở nhà làm được gì, không làm được gì?
Làm được ở nhà
- Người lớn tự học cộng, trừ, nhân, chia bằng sách
- Trẻ em luyện thêm những gì đã học ở lớp
Nên có giáo viên nhìn trực tiếp
- Kỹ thuật ngón tay: bố mẹ khó thấy con gảy sai – lỗi phổ biến nhất, khó sửa nhất
- Tính nhẩm, đích đến của Soroban: cần người đọc số, bấm giờ, dẫn nhịp
Vì vậy, bài này hữu ích nhất khi cùng con luyện lại những gì con học ở lớp, hoặc để bố mẹ hiểu Soroban trước khi cho con học thử.
Bước 1 · Chọn bàn tính Soroban
Chuẩn Nhật Bản. Loại 2 hạt trên – 5 hạt dưới là bàn tính Trung Quốc: một số có nhiều cách đặt, không hợp để học tính nhẩm.
Đủ cho trẻ em và người mới. 17 hoặc 23 trục cho người thi cấp – dài, bé khó cầm.
Gảy thử: hạt dừng đúng chỗ, không trượt tiếp. Gỗ hay nhựa cứng đều được.
3 trục một dấu – tìm nhanh hàng đơn vị, hàng nghìn.
Bàn tính 13 trục có ở nhà sách, cửa hàng đồ dùng học tập tại Hà Nội. Học tại KSC thì trung tâm hướng dẫn chọn – không cần mua trước buổi học thử.
Bước 2 · Tư thế và cách gảy hạt
Ở Nhật, tư thế được dạy trước cả con số. Ngồi thẳng, bàn tính ngay ngắn, tay trái giữ nhẹ khung, tay phải gảy – cả trẻ thuận tay trái, để sau này vừa gảy vừa viết. Chỉ dùng hai ngón:
- Ngón cái đẩy hạt 1 lên (thêm).
- Ngón trỏ kéo hạt 1 xuống (bớt), kéo hạt 5 xuống (thêm 5) hoặc đẩy hạt 5 lên (bớt 5).
Trước mỗi bài, nghiêng nhẹ bàn tính, lướt ngón trỏ dọc thanh ngang để đưa hạt về 0 (ở Nhật gọi là gohasan). Nhắc con “về 0” trước khi bắt đầu – mỗi ngày.
Bước 3 · Đặt số và đọc số
Chỉ hạt sát thanh ngang mới được tính: hạt trên là 5, mỗi hạt dưới là 1. Mỗi số 0–9 chỉ có một cách đặt.
Số nhiều chữ số: mỗi trục một chữ số, từ trái sang phải như khi viết. Lấy trục có dấu chấm làm hàng đơn vị; bên trái là hàng chục, rồi hàng trăm.
Bố mẹ đọc một số (“ba trăm linh tám”), con đặt; rồi đổi vai. 3 phút mỗi ngày trong một tuần, con sẽ đặt số đến hàng nghìn không cần nghĩ.
Bước 4 · Cộng trừ trực tiếp (chỉ thêm, bớt hạt)
Khi còn đủ hạt, chỉ việc thêm hoặc bớt: 1 + 2 là đẩy thêm 2 hạt 1; 6 − 1 là kéo 1 hạt 1 xuống; 3 + 5 là kéo hạt 5 xuống.
Chỉ một nguyên tắc: làm hàng cao trước, hàng đơn vị sau. 23 + 41: thêm 4 ở hàng chục, rồi 1 ở hàng đơn vị – đúng thứ tự đọc số. Ngược với đặt tính dọc ở trường, nhưng rất quan trọng khi lên phép tính lớn.
Đây là Cấp độ 0 tại KSC (cộng trừ trực tiếp số 1–3 chữ số) – nghe đơn giản, nhưng đây là giai đoạn xây ngón tay và hình ảnh hạt tính. Dùng phiếu bài tập số 01–03.
Bước 5 · Quy tắc bạn nhỏ (đổi qua 5)
Cộng 3 + 4 mà trục chỉ còn 1 hạt 1 trống? Thêm 5, bớt 1, vì 4 = 5 − 1. “Bạn nhỏ” là hai số cộng lại bằng 5: 1 và 4, 2 và 3.
- Không đủ hạt 1 để thêm n: thêm 5, rồi bớt bạn của n.
- Không đủ hạt 1 để bớt n: bớt 5, rồi thêm bạn của n.
Đừng giảng nhiều. Cho bài “3 + 4”, để con tự thấy “không đủ hạt”, rồi mới gợi ý “có hạt 5 kia mà”. Bài học tự tìm ra ở lại lâu hơn bài học được giảng. Phiếu số 05 chỉ gồm bài cần quy tắc này.
Bước 6 · Quy tắc bạn lớn (đổi qua 10)
Cộng 7 + 5 mà hàng đơn vị hết chỗ? Bớt 5, thêm 1 ở hàng chục, vì 5 = 10 − 5. “Bạn lớn” là hai số cộng lại bằng 10: 1 và 9, 2 và 8, 3 và 7, 4 và 6, 5 và 5.
- Không thêm được n ở một hàng: bớt bạn của n ở hàng đó, rồi thêm 1 ở hàng bên trái.
- Trừ thì ngược lại: bớt 1 ở hàng bên trái, rồi thêm bạn của n.
6 + 8 cần cả hai quy tắc: phải bớt 2 (bạn của 8) mà hàng đơn vị là 6 (một hạt 5, một hạt 1), nên bớt 5, thêm 3, rồi thêm 1 ở hàng chục – quy tắc kết hợp, Cấp độ 1B tại KSC. Luyện chắc từng quy tắc riêng (phiếu 05, 06, 08) rồi mới trộn (phiếu 09, 10).
Bước 7 · Tính nhẩm: bàn tính đi vào trong đầu
Đây là điều làm Soroban khác mọi dụng cụ tính khác. Khi con đã quen động tác:
- Tính trên bàn tính thật
Mắt nhìn hạt.
- Đặt tay lên bàn tính nhưng không gảy
Tưởng tượng hạt chuyển động rồi nói kết quả. Bắt đầu với số 1 chữ số, 2 số hạng (như 2 + 3).
- Bỏ bàn tính, nhắm mắt
Bố mẹ đọc chậm từng số; con “gảy” trong đầu và nói đáp án.
- Tăng dần
3 số hạng, rồi số 2 chữ số. Ở KSC: tính nhẩm từ buổi thứ 4, Flash Anzan (số hiện nhanh trên màn hình) từ buổi thứ 6.
Quy tắc vàng: con phải thấy hạt – không “tính như ở trường” rồi nói đáp án.
Con đúng nhưng nói “con cộng trong đầu”? Lùi về bước 2 với số nhỏ hơn – hạt chỉ hiện ra khi số đủ nhỏ.
Lịch luyện 10 phút mỗi ngày
Đều đặn quan trọng hơn thời lượng: 10 phút mỗi ngày hiệu quả hơn hẳn 1 giờ vào chủ nhật – hình ảnh hạt được “tưới” mỗi ngày.
- Phút 0–1Ngồi thẳng, về 0, chào “bắt đầu”
Nghi thức ngắn để vào trạng thái học.
- Phút 1–3Đọc số – đặt số (5 số)
Bố mẹ đọc, con đặt; đổi vai.
- Phút 3–85–10 bài trên phiếu của tuần, bấm giờ
Ghi thời gian; so với hôm qua, không so với bạn khác.
- Phút 8–10Tính nhẩm 3 bài nhỏ, nhắm mắt
Chỉ những số con đã chắc trên bàn tính.
80% cũng là chuẩn đạt bài kiểm tra tại KSC.
5 lỗi thường gặp khi tự học ở nhà
- Gảy nhiều ngón, hoặc đẩy hạt 1 bằng ngón trỏ – lỗi số một. Dấu hiệu: gảy chậm, hạt bật quá đà.
- Làm hàng đơn vị trước (thói quen đặt tính dọc). Nhắc: “đọc số thế nào, gảy thế ấy”.
- Vội trộn bạn nhỏ và bạn lớn. Mỗi quy tắc 1–2 tuần riêng.
- Nhẩm “kiểu ở trường”. Lùi về số nhỏ đến khi con thấy hạt.
- Bấm giờ để thi với anh chị em. Con sợ đồng hồ thì bỏ một tuần.
Tài liệu miễn phí để học tiếp
12 phiếu theo cấp độ (PDF)
Từ cộng trực tiếp đến bạn nhỏ, bạn lớn, mitorizan, nhân, chia – có đáp án để chấm cùng con. Tải phiếu bài tập
Nhập môn Soroban cho người lớn
95 trang, từng bước bằng hình hạt tính, từ đặt số đến nhân chia, có bài luyện và đáp án. Tải sách
Câu hỏi thường gặp
Tự học Soroban ở nhà có được không?
Người lớn tự học được cộng trừ nhân chia bằng sách. Với trẻ em, học ở nhà phù hợp để luyện thêm; phần kỹ thuật ngón tay và tính nhẩm nên có giáo viên nhìn trực tiếp, vì gảy sai tay là lỗi khó sửa về sau.
Nên luyện Soroban bao nhiêu phút mỗi ngày?
10 phút mỗi ngày là đủ và hiệu quả hơn 1 giờ vào cuối tuần. Chia thành: về 0 và chào (1 phút), đọc số – đặt số (2 phút), 5–10 bài trên phiếu có bấm giờ (5 phút), tính nhẩm 3 bài nhỏ (2 phút).
Quy tắc bạn nhỏ và bạn lớn là gì?
Bạn nhỏ là hai số cộng lại bằng 5 (1–4, 2–3): khi không đủ hạt 1, thêm 5 rồi bớt bạn của số cần cộng. Bạn lớn là hai số cộng lại bằng 10 (1–9, 2–8, 3–7, 4–6, 5–5): khi một hàng không còn chỗ, bớt bạn của số cần cộng rồi thêm 1 ở hàng bên trái.
Nên mua bàn tính Soroban loại nào cho trẻ?
Loại 1 hạt trên – 4 hạt dưới (chuẩn Nhật Bản), 13 trục, hạt vừa tay và dừng đúng chỗ khi gảy, có dấu chấm định vị. Không cần mua trước buổi học thử.
Bao lâu thì tính nhẩm được?
Với 10 phút luyện mỗi ngày, hầu hết trẻ nhẩm được số có 1 chữ số sau 2–3 tuần và số có 2 chữ số sau khi hết Cấp độ 0 (khoảng 16 buổi học). Điều kiện là con thật sự “thấy hạt” trong đầu, không tính kiểu ở trường rồi nói đáp án.
Cho con học thử Soroban miễn phí
Lớp 3–5 bạn tại Vinhomes Gardenia (Hà Nội), 60 phút mỗi buổi, theo đúng phương pháp đang dạy tại Nhật Bản. Hotline · Zalo 096.802.8484.
Bài viết do đội ngũ giáo viên Kodomo Soroban Center biên soạn theo phương pháp và giáo trình của Kodomo School (Nhật Bản, dạy Soroban từ năm 1976). Trung tâm được Sở GD&ĐT Hà Nội cấp phép hoạt động giáo dục; dự án của chúng tôi được Bộ Giáo dục Nhật Bản (MEXT) chọn hỗ trợ trong chương trình EDU-Port Nippon 2026.
Về chúng tôiEDU-Port NipponGiấy phép hoạt độngBài viết liên quan
Bảng chữ cái tiếng Nhật Hiragana cho bé: cách đọc, cách viết đúng nét và file luyện viết PDF miễn phí
Bảng chữ cái tiếng Nhật Hiragana 46 chữ kèm phiên âm, biến âm, âm ghép, cách viết đúng thứ tự nét, 10…
Để con thất bại nhỏ: bài học từ hệ quả tự nhiên giúp con tự lập
Cha mẹ bao bọc con quá mức? Để con thất bại nhỏ, an toàn – dậy muộn, quên vở, đổ sữa –…
Cách dạy con tự giác học bài: 6 thói quen nhỏ từ gia đình Nhật để con tự ngồi vào bàn
Cách dạy con tự giác học bài: 6 thói quen nhỏ kiểu Nhật – giờ học, góc học, danh sách việc, hẹn…
